نگاهی به اصل تسخیر در جهان هستی

خداوند، جهان را مسخّر انسان قرار داد تا آدمی «شکر» کند. شکر، درجات و مراتبی دارد که یکی از آن ها شکر عملی است؛ بدین معنا که انسان از تک تک اجزای عالم با توجه به مصالح واقعی و رضایت خالق بهره ببرد. اگر آدمی از ابرها، بادها، گیاهان، دریاها و خشکیxadها استفاده می کند و امکان این استفاده را خداوند به وی داده است، این بهرهxad بردن، علتی دارد و آن اینکه انسان تمام بهرهxadها و نفعxadبریxadهای خویش را در قالب قوانین الهی و قواعد کائنات محقق سازد. یکی از مضامین جالبی که در قرآن مطرح شده، اصل تسخیر زمین و آسمان ها و عناصر آن دو برای بشر است. طرح این مسأله در میان آیات به دو صورت است: گاهی به صورت جزئی و موردی و گاهی به صورت کلی و عمومی. گونة اول: موارد جزئی نمونه هایی از موارد جزئی به شرح ذیل است؛ تسخیر کشتی: وَسَخَّرَ لَکمُ الْفُلْک لِتَجْرِی فِی الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ  و کشتی را برای شما رام گردانید تا به فرمان او در دریا روان شود. تسخیر آبxadها: وَسَخَّرَ لَکمُ الأَنْهَارَ؛  و رودها را برای شما مسخر کرد. تسخیر خورشید و ماه: وَسَخَّر لَکمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ  و خورشید و ماه را که پیوسته روانند، برای شما رام گردانید. تسخیر شب و روز: وَسَخَّرَ لَکمُ اللَّیلَ وَالنَّهَارَ؛ و شب و روز را [نیز] مسخر شما ساخت. تسخیر دریاها و ماهیxadها: وَهُوَ الَّذِی سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْکلُواْ مِنْهُ لَحْمًا طَرِیا؛  و اوست کسی که دریا را مسخر گردانید تا از آن گوشت تازه بخورید. تسخیر باد برای سلیمان: فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّیحَ تَجْرِی بِأَمْرِهِ؛ پس باد را در اختیار او قرار دادیم. گونة دوم: موارد کلی در میان آیات به مواردی بر می خوریم که به صورت کلی و عمومی زمین و آسمان ها را مسخّر بشر معرفی